12/08/2021
Saigon vẫn một chữ thương …
Nhắc đến Saigon, không thể không nhắc đến những món ăn vặt bình dị, mà bột chiên có lẽ là cả một vùng trời ký ức tuổi thơ của những người tuổi bước vào thu. Vật đổi sao dời, bột chiên cũng dần dần bị quên lãng, nhưng với những người hoài cổ, dù ở phương trời nào, nghe mùi bột chiên là lại nhớ Saigon da diết. Mình cũng chỉ biết đến món này sau khi lên Saigon học đại học, mà lâu thật lâu mới được ăn một lần. Nhớ một buổi tối đi dạy kèm về khuya, mới lãnh lương nên tự thưởng cho mình một dĩa bột chiên. Quán cóc ven đường, có một tốp SV đang ăn, là các anh chị SV năm cuối của trường nào đó. Khi mình tính tiền, bà chủ quán mỉm cười nói đã có người trả rồi. Không hề quen biết nhau, nhưng có lẽ hình ảnh một SV năm nhất còn ngơ ngác giữa Saigon hoa lệ đã gợi lại cho họ chút kỷ niệm đẹp nào đó.
Thật ra bà chủ quán có thể lấy thêm tiền của mình mà không ai thắc mắc, mình không thắc mắc, các anh chị SV kia cũng không biết để thắc mắc, nhưng chủ quán Saigon họ không bao giờ làm vậy, dù là một dĩa bột chiên, hay một bàn nhậu hoành tráng. Có lần mình đi ăn phở, quán bình dân, gặp hai cha con, người con trai là SV, người cha còn trẻ, nhưng sương gió cuộc đời làm cho anh già hơn cả chục tuổi. Hai cha con nhưng chỉ có 1 tô phở, người con không ăn, với lý do ở trên này con ăn phở nhiều lắm rồi, cha ăn đi cho biết mùi phở Saigon. Mình lén nhờ chị chủ quán làm thêm một tô nữa cho cậu bé, mình sẽ trả tiền 3 tô. Đến khi tính tiền, chị chủ chỉ lấy tiền 1 tô rưỡi thôi, còn 1 tô rưỡi để chị chịu. Dù không nói ra thành lời, nhưng mình biết chỉ có những người cùng cảnh ngộ mới cảm nhận hết niềm vui của mấy chục ngàn đồng này.
Hơn 20 năm sau, chiều nào đi tập thể dục ở công viên mình cũng đi ngang quán bột chiên, nhưng U50 rồi, một dĩa bột chiên sẽ làm tiêu tan công sức của một buổi tập, nên cũng lâu thật lâu mới được ăn một lần. Chủ quán là một đôi vợ chồng khoảng 70 tuổi, có một đứa cháu ngoại gầy gò chừng 8 tuổi, thường ra phụ ông bà bán. Thằng bé rất lễ phép, luôn dạ thưa với khách hàng, mình ít khi ăn bột chiên nhưng thỉnh thoảng cũng đem bánh kẹo và đồ ăn đến cho thằng bé. Hỏi ba mẹ con đâu, thằng bé buồn buồn bảo con không có ba mẹ. Cô chủ quán nói ba thì bỏ đi khi nó chưa ra đời, còn mẹ, thì cũng bỏ đi khi nó mới hơn 1 tuổi, nên giờ phải sống với ông bà ngoại, cô chú ráng kiếm tiền nuôi cháu ăn học cho sau này đời cháu bớt khổ. Cô chỉ lo là sau này cô chú không còn nữa, thì không biết cuộc đời cháu rồi sẽ ra sao.
Mình cứ tưởng thằng bé đó là cháu ruột của cô chú, mãi cho đến thứ bảy vừa qua, xem chương trình “Tình trăm năm” của HTV, mới biết thêm về cuộc đời của cô chú. Thật ra mẹ thằng bé chỉ là con nuôi, được cô chú nhận về nuôi khi mới 9 tháng tuổi, mà đến giờ này bạn ấy cũng không biết bạn chỉ là con nuôi của cô chú. Tình học trò bồng bột, cô chú thương không nở bỏ, sinh thằng bé ra hơn 1 tuổi thì bỏ lại con trai cho ông bà ngoại nuôi rồi ra đi biền biệt đến giờ. Lương công chức nhà nước, lại tứ cố vô thân giữa Saigon, phải nuôi 2 người con ruột và 1 người con nuôi, nên cô chú cũng không có tài sản gì. Mở quán bột chiên để nuôi 3 người con, và đến giờ, dù lớn tuổi nhưng vẫn còn sức khỏe nên cố gắng không làm phiền đến gia đình 2 người con cũng đang khó khăn, và cũng để nuôi đứa cháu ngoại mồ côi ăn học.
Phải có tấm lòng bao la lắm, cô chú mới nhận nuôi một đứa trẻ bị bỏ rơi trong khi mình đã có 2 người con rồi mà gia đình cũng đang trong cảnh khó khăn thiếu thốn giữa đất Saigon, và đến giờ đã 70 tuổi vẫn phải vất vả kiếm tiền để đứa cháu trai không cùng dòng máu được ăn học nên người. Trời cũng thương người có lòng nhân hậu, nên ít đau yếu, vẫn còn sức buôn bán mỗi ngày. Gần nửa thế kỷ sống với nhau, họ ít khi nói cho nhau nghe những lời ngọt ngào kiểu ngôn tình của tuổi trẻ bây giờ, tình cảm dành cho nhau chỉ giữ trong lòng thôi. Tuy nhiên, đâu cần những lời hoa mỹ, chỉ bằng một câu nói đơn giản, cô chú cũng đã thể hiện hết cái tình của mình dành cho nhau, rằng sau này lớn tuổi, một người phải đi trước, không biết người còn lại có đủ sức vượt qua đau buồn để mà sống tiếp hay không.
Saigon là vậy, biểu sao mà không thương cho được …
Nguồn: Bài viết của Thầy Phan Thanh Sơn Nam - Trường ĐH Bách Khoa HCM
