18/06/2026
ประชาสัมพันธ์ข้อมูลความรู้โรงเรียนการเรือน ประจำวันที่ 13 มิถุนายน 2569
"แกงมัสมั่น กับ ข้าวบุหรี่" 2 เมนูคู่กันกินอร่อยมานับร้อยปี
แกงมัสมั่น กับ ข้าวบุหรี่ สองเมนูนี้เรียกได้ว่าคู่กันมานานเป็นร้อยปี เพราะบันทึกไว้ในพระราชวิจารณ์ในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เรื่องจดหมายเหตุความทรงจำของกรมหลวงนรินทรเทวี ได้กล่าวถึงการทำบุญเลี้ยงพระฉลองวัดพระศรีรัตนศาสดารามในสมัยรัชกาลที่ 1 ว่ามีการจัดทำสำรับอาหารถวายพระทั้งอาหารไทยและเทศ ซึ่งแกงมัสมั่นและข้าวบุหรี่เป็นหนึ่งในเมนูถวายพระครั้งนั้นด้วย และตรงกับหลักฐานในพงศาวดารพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ฉลองพระที่นั่งสวนขวาและได้พระราชทานฉัน ซึ่งมีเมนูแกงมัสมั่นและข้าวบุหรี่รวมอยู่ในสำรับนั้นเช่นกัน
พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัยทรงพระราชนิพนธ์เรื่องราวดังกล่าวไว้ในพระราชนิพนธ์เรื่อง บทละครเรื่องรามเกียรติ์ ว่า
“บัดนั้นสังฆการีแจ้งความตามรับสั่งนิมนต์สวดพิธีที่ในวัง สิ้นทั้งคณะพระสิทธาอันสำรับกับข้าวของฉัน มัดสะมั่นเข้าบุหรี่มีหนักหนา ไก่พะแนงแกงต้มยำน้ำยา สังขยาฝอยทองของชอบใจ”
เครื่องเทศที่โขลกลงในน้ำพริกแกงมัสมั่นบางชนิดเหมือนกับเครื่องเทศที่ใส่ลงในข้าวบุหรี่ จึงทำให้กินแล้วมีกลิ่นหอมไปในทิศทางเดียวกัน กลิ่นรสของอาหารไม่ขัดกัน แถมรสชาติเปรี้ยวหวานเค็มของแกงมัสมั่นยังเข้ากันดีกับรสเค็มมันของข้าวบุหรี่อีกด้วย
แกงมัสมั่นไก่
ส่วนผสม (สำหรับ 4 ที่)
น่องไก่ติดสะโพก 4 ชิ้น
น้ำพริกแกงมัสมั่น 400 กรัม
หัวกะทิ 4 ถ้วย
กะทิกลาง 4 ถ้วย
มันฝรั่งหั่นชิ้นโต 4 ลูก
หอมหัวใหญ่ผ่าสี่ 2 หัวใหญ่
ถั่วลิสงคั่วบุบหยาบ 1/2 ถ้วย
น้ำมะขามเปียก 4 ช้อนโต๊ะ
น้ำตาลปี๊บ 200 กรัม
น้ำปลา 4 ช้อนโต๊ะ
วิธีทำ
1. ต้มไก่กับกะทิกลางในหม้อ เคี่ยวพอไก่นุ่ม ปิดไฟ พักไว้
2. ตั้งกระทะผัดน้ำพริกแกงกับหัวกะทิ 2 ถ้วยจนแตกมัน เทใส่หม้อเติมหัวกะทิส่วนที่เหลือ พร้อมไก่ที่เคี่ยวไว้ แล้วคนให้เข้ากันยกขึ้นตั้งไฟอีกครั้ง
3. เมื่อเดือด ใส่มันฝรั่ง เคี่ยวสักครู่ จากนั้นใส่หอมหัวใหญ่และถั่วลิสงคั่ว
4. ปรุงรสด้วยน้ำมะขามเปียก น้ำตาลปี๊บ และน้ำปลา เคี่ยวจนมันฝรั่งสุก ชิมรส พอเดือดอีกครั้งปิดไฟ
พลังงานต่อหนึ่งหน่วยบริโภค
1,282.72 กิโลแคลอรี
โปรตีน 35.00 กรัม
ไขมัน 88.28 กรัม
คาร์โบไฮเดรต 99.33 กรัม
ไฟเบอร์ 17.96 กรัม
ข้าวบุหรี่
ส่วนผสม (สำหรับ 4 ที่)
เตรียม 10 นาที ปรุง 30 นาที (ไม่รวมเวลาต้มไก่)
ไก่ 1 ตัว
ข้าวเสาไห้ใหม่ 370 กรัม
เนยเค็ม 1 ช้อนโต๊ะ
นมสด 3 ถ้วย
ใบกระวาน 2–3 ใบ
พริกไทย
ลูกผักชี
ยี่หร่า
ลูกกระวาน
กานพลู
เกลือ (อย่างละหยิบมือ)
วิธีทำ
1. ต้มไก่ให้สุก ตักขึ้น กรองเอาน้ำต้มไก่เก็บไว้ ส่วนเนื้อไก่ฉีกเป็นชิ้นพอคำ เตรียมไว้
2. ซาวข้าวให้สะอาด ใส่กระชอนพักไว้
3. ตั้งกระทะบนไฟอ่อน ใส่เนย พอละลายใส่เครื่องเทศและเกลือ ผัดจนหอม ใส่ข้าวลงผัด จากนั้นค่อย ๆ ใส่นมสด ผัดจนส่วนผสมเริ่มแห้ง
4. ตักใส่หม้อหุงข้าว เติมน้ำต้มไก่ให้ท่วมข้าว (เหนือข้าวประมาณ 1 องคุลี) แล้วหุงจนสุก
5. เปิดฝาหม้อ ใส่ไก่ฉีก ใช้พายไม้ซุยข้าวให้เข้ากัน ปิดฝาพักให้ระอุ แล้วตักเสิร์ฟรับประทานกับแกงมัสมั่นและอาจาด
อาจาด
เคี่ยวน้ำส้มสายชู 1/2 ถ้วย กับน้ำตาลทราย 1/4 ถ้วย และเกลือเล็กน้อยพอข้น พักให้เย็น ซอยแตงกวา พริกชี้ฟ้าสามสี และหอมเล็ก ใส่ลงไป รับประทานคู่กับแกงมัสมั่นและข้าวบุหรี่
