Het Vermeylenfonds heeft als doel sociaal-culturele activiteiten te organiseren voor volwassenen en inspireert zich hiervoor op de figuur en het werk van August Vermeylen. Het fonds biedt volwassenen de kans om hun vrije tijd zinvol te besteden. Het biedt daartoe mogelijkheden tot sociale contacten en kansen tot zelfrealisatie aan al wie daar interesse voor heeft. Het voert hiertoe een actief vrij
willigersbeleid. Het baseert zich hiervoor op drie pijlers:
De socialistische pijler: streven naar een sociaal en cultureel hoogstaande samenleving volgens de kritische traditie van het filosofisch en democratisch socialisme;
De vrijzinnige pijler: vorming en ontwikkeling van de mens in de traditie van het ondogmatisch denken en het vrij onderzoek;
De Vlaamse pijler: vorming en ontplooiing van een eigen culturele identiteit, in alle openheid voor en in contact met andere culturen (zie August Vermeylen: om iets te zijn moet men Vlaming zijn, wij willen Vlamingen zijn om Europeërs te worden). Kernpunten bij dit alles zijn: pluralisme, interculturaliteit, sociale emancipatie en actuele ethische vraagstukken. Pluralisme staat hier voor intern pluralisme wat betekent dat alle democratische visies overwogen of getoetst moeten worden. Men wijst geen standpunten of visies af juist omdat die vanuit een andere ideologie of levensbeschouwing komen; ook andere strekkingen of ideologieën kunnen interessante ideeën of visies hebben. Intern pluralisme betekent dus dat er een interactie is tussen verschillende ideologieën, religies e.d. Interculturaliteit staat tegenover het meer gebruikte begrip multiculturaliteit dat de samenleving ziet als een geheel waarin verschillende culturen naast elkaar leven. Interculturaliteit staat voor interactie tussen de culturen. De interculturele activiteiten van het Vermeylenfonds zijn dus gericht op de wisselwerking tussen de culturen met het oog op het tot uiting brengen van diversiteit en emancipatorische processen. Vb.: theaterproject in Tienen met Romazigeuners: de (amateur) acteurs zijn zowel autochtonen als asielzoekende Roma. Door sociale emancipatie wil het Fonds elke vorm van bevoogding vermijden. Daarom kunnen voor het Vermeylenfonds levensbeschouwing, politiek, … en sociaal-culturele werking slechts samengaan indien ze gelijkwaardige partners zijn met wederzijdse bevruchting. Wat de actuele ethische vraagstukken betreft, behandelt het Fonds de nieuwe bevindingen van de menswetenschappen die kunnen aanleiding geven tot het herzien van het mensbeeld en de aanpassing, verfijning en verbetering van ethische normen. Een samenleving verandert constant: economische globalisering, nieuwe culturele invloeden (via de aanwezigheid van andere etnisch culturele groepen), nieuwe media… Door die veranderingen staat een vastgeroest begrip van de samenleving voortdurend onder druk. Het
sociaal-culturele werk heeft de taak die druk te beïnvloeden ten gunste van het samen-leven. Dit is wat August Vermeylen destijds bedoelde in De Taak: de samenleving (een cultuur) moet groeien van binnen naar buiten.
