abe business

11/12/2025

Enjoy the videos and music you love, upload original content, and share it all with friends, family, and the world on YouTube.

07/12/2025

Guide followers to your most important links

07/12/2025

see your country

Enjoy the videos and music you love, upload original content, and share it all with friends, family, and the world on YouTube.

12/10/2025

12/10/2025

Work me for smart trade and to know how to bould your company try it I'm realy you can build 100%

10/10/2025

Gede'o ታደሰ ክፒ ካንሺ አንድ የሚገልጹት ታሪክ መሠረት ገደኦውን መነሻዋ ወደ ሙርጋ-ጎሳሎ ተብሎ የሚጠራው አረጀ ጎሣ ነው፣ ምናልባትም በአካባቢው የኖሩት የመጀመሪያ ህዝቦች። [5] ሌላው የገደኦ ታሪክ መነሻቸውን ወደ አንድ ዳራሶ ያገናኛል፣ እሱም የጉጆ ኦሮሞ (የጉጂ ኦሮሞ አያት) እና የቦሮ ቦራና ኦሮሞ (የቦራና ኦሮሞ አያት) የበለጠ የበላይ ወንድም ነበር፣ እነዚህም ሁለት እንሰሳ አርቢ ቡድኖች ከገደኦ ምስራቅ ይገኛሉ። [6] ይህ ታሪክ በኦሮሞ ውስጥ የነበረውን የጅምር ህዝቦች ማሰር የሚገልጽ ጉዲፋቻ የሚባለውን ልማድ ምንጭ ሊኖረው ይችላል። [7] ዳራሶ ከሁለት ሚስቶቹ ሰባት ልጆች ነበሩት ይባላል፣ ከእነዚህም ልጆች ሰባቱ የገደኦ ወገኖች የተፈለሰፉ ሲሆን እነሱም፡ ዱባጣ፣ ዳራሻ፣ ጎርጎርሻ፣ ሀኑማ፣ ባካሮ፣ ሄንባጣ እና ሎጎዳ ናቸው። እነዚህ ወገኖች በሁለት ክፍሎች ወይም "ቤቶች" የተደራጁ ሲሆን፡ ሹሌ ባጄ (ከፍተኛ) እና ሳሴ ባጄ (ዝቅተኛ) ይባላሉ። የመጀመሪያዎቹ አራት ወገኖች ሹሌ ባጄ ውስጥ ይገባሉ እና የመጨረሻዎቹ ሶስት ወገኖች ሳሴ ባጄ ውስጥ ይገባሉ። ሹሌ ባጄ ከሃያ አምስት በላይ ንዑስ ጎሣዎችን ያካትታል ሳሴ ባጄ ደግሞ አስር ንዑስ ጎሣዎችን ያቀፈ ሲሆን ሁሉም የውጭ ጋብቻ (exogamous) ናቸው። [5] ለእነዚህ ሰባት ወገኖች የተለየ ሚና ይሰጣቸው ነበር፣ ይህም ማለት የተወሰኑ ወገኖች ወይም ንዑስ ወገኖች ብቻ አመራር ለማቅረብ የሚያገለግሉ ሲሆን ሌሎች ወገኖች ደግሞ ከሃይማኖታዊ ሥርዓቶች፣ ከባህላዊ መድሀኒት፣ ወዘተ ጋር የተያያዙ � charge ነበራቸው። በዚህ መሠረት አባ ገዳ ከሎጎዳ እና ሄንባጣ ወገኖች ይመረጥ ነበር። [8]

በ1895 ዓ.ም. ወደ እየሰፋ የነበረው የኢትዮጵያ ንጉሠ ነገሥት መንግሥት መግባት ብዙ የማህበራዊ መዛባቶችን አምጥቷል። ገደኦው "በሰላማዊ ሁኔታ የታዘዙበት" አካባቢዎች የአካባቢ አስተዳደር አልተረበሸም፣ ነገር ግን ወታደራዊ እርምጃ የሚፈልጉት አካባቢዎች ውስጥ ወታደራዊ አለቆች ይገዙ ነበር እና አልፎ አልፎም የፌውዳል ጌቶች ይሆናሉ። ይህ ማሰራጨት የገደኦውን ማህበራዊ፣ ኢኮኖሚያዊ፣ ፖለቲካዊ እና ባህላዊ ነፃነት በከፍተኛ ሁኔታ ጎድቷል። ለምሳሌ ገደኦው ባለ ባህላቸውን (baalle) በዕለት ተዕለት ሕይወታቸው ውስጥ መጠቀም ተከልክሏል፣ ከሃይማኖታዊ ሥርዓቶች በስተቀር፣ ይህም ወደ ማህበራዊ መበላሸት አምጥቷል፣ እና በተለያዩ ጎሣዎች መካከል ያለውን ማህበራዊ ግንኙነት አለመፍጠን አድርጓል። ከኢትዮጵያ ንጉሠ ነገሥት መንግሥት ጋር የተጋጩት ሰዎች መሬታቸው ተወረሰ እና ወደ ገበሬ (gebbar) ተቀይረዋል፣ ይህም ከግሉ ባሮች (serfs) ጋር ተመሳሳይ ነው። አካባቢው የመሬት ባለቤቶች፣ እንደ ነፍታኛ (naftagna) እና ባላባት (balabat)፣ ከገበሬው (gabbar) ያፈራው ምርት አንድ ሦስተኛ (ሲሶ) እስከ ግማሽ (ጋማ) ድረስ ለመውሰድ መብት ነበራቸው። የመሬት ባለቤቶች ቡና ምርትን አፅንኦት ሰጥተው ነበር፣ በገንዘብ እርሻ ላይ ያለው ጠቀሜታ ምክንያት ይህም ለመሬት ባለቤቶች ጥቅም ነበር እንጂ ለገደኦ ገበሬዎች አይደለም። በዚህ ሁሉ ላይ የገበሬዎቹ ቤተሰቦቻቸው ለመሬት ባለቤቶች ያለ ክፍያ ሥራ ማከናወን ነበርባቸው። ገበሬዎቹ እንዲሁም አስራት (asrat) (ከጠቅላላው ምርት አንድ አስረኛ) ለኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተክለ ሃይማኖት ማቅረብ ነበርባቸው። የመሬት ባለቤቱ የገበሬውን ማህበራዊ ሕይወት ይገዛ ነበር፣ ልጆቹን ለጋብቻ ለማቅረብ ወይም ልጆቹን ትምህርት ቤት ለማስገባት ከሱ ፈቃድ ማግኘት አለባቸው። [5]

ሆኖም አንድ ምንጭ እንደሚገልጸው የገደኦውን ሕይወት ያለቀወጠው ትልቁ የአ